Tôi có cần ứng dụng chống vi-rút cho Android không? Những điều mọi người dùng điện thoại nên biết

Android chiếm gần 73% thị phần hệ điều hành điện thoại thông minh toàn cầu, khiến đây trở thành hệ điều hành di động bị nhắm mục tiêu nhiều nhất, với khoảng cách lớn. Quy mô đó là động lực trực tiếp cho kẻ tấn công: nhiều thiết bị hơn đồng nghĩa nhiều thông tin xác thực, phiên giao dịch ngân hàng và dữ liệu cá nhân để nhắm tới.

Các biện pháp bảo vệ tích hợp sẵn của Android xử lý phần lớn các mối đe dọa thường ngày mà bạn không cần làm gì cả. Nhưng dữ liệu mối đe dọa trong nửa đầu năm 2025 cho thấy số vụ tấn công vào điện thoại thông minh Android tăng 29%, đặt ra câu hỏi liệu chỉ dựa vào bảo vệ tích hợp đã đủ, hay bạn cần chống vi-rút cho Android.

Những điều cần biết:

• Android có nhiều lớp bảo mật tích hợp sẵn, bao gồm cách ly ứng dụng (sandboxing), trình quét ứng dụng tích hợp và hệ thống quyền thời gian chạy.
• Các tính năng tích hợp chặn được nhiều mối đe dọa phổ biến, nhưng không thể chặn mọi thứ, đặc biệt là ứng dụng tải xuống từ bên ngoài cửa hàng ứng dụng chính thức.
• Các nghiên cứu ghi nhận hơn 33 triệu cuộc tấn công vào điện thoại thông minh Android năm 2024, với các cuộc tấn công Trojan ngân hàng gần như tăng gấp ba.
• Ứng dụng chống vi-rút bổ sung khả năng phát hiện hoạt động trên mọi nguồn cài đặt, hoạt động trình duyệt và kết nối mạng, không chỉ trong cửa hàng ứng dụng chính thức.
• Thiết bị Android đời cũ không còn nhận bản vá bảo mật có mức rủi ro cao hơn và hưởng lợi nhiều nhất từ lớp bảo vệ bổ sung.
• Thói quen bảo mật tốt, cập nhật hệ điều hành thường xuyên và một ứng dụng chống vi-rút uy tín kết hợp lại sẽ tạo nên lớp phòng thủ đáng tin cậy nhất.

Mặc định, điện thoại Android an toàn đến mức nào?

Điện thoại Android an toàn hơn mặc định so với những gì hầu hết người dùng nghĩ. Hệ điều hành tự động vận hành nhiều biện pháp bảo vệ, và cho nhu cầu hằng ngày, chúng xử lý phần lớn mối đe dọa phổ biến mà bạn không cần can thiệp.

Bởi Android dựa trên mã nguồn mở và chiếm thị phần di động lớn nhất, nền tảng này thu hút sự chú ý của kẻ tấn công nhiều hơn bất kỳ hệ điều hành di động nào khác. Hệ điều hành phản ứng với áp lực đó bằng nhiều cơ chế bảo vệ tự động.

Tuy nhiên, bảo mật tích hợp cũng có giới hạn. Nó hoạt động tốt nhất khi bạn chỉ tải ứng dụng từ cửa hàng chính thức, giữ thiết bị luôn cập nhật và xem xét kỹ quyền truy cập của ứng dụng. Ra ngoài những thói quen đó, thiết bị của bạn sẽ trở nên dễ bị tổn thương.

Có những gì bảo vệ điện thoại Android ngay khi mở hộp?

Ngay khi mở hộp, Android được bảo vệ bởi bốn cơ chế cốt lõi: cách ly ứng dụng (sandboxing), Google Play Protect, quyền thời gian chạy và các bản cập nhật bảo mật hàng tháng. Chúng phối hợp để giới hạn những gì mỗi ứng dụng có thể làm.

Cách ly ứng dụng là nền tảng. Điều này có nghĩa là mỗi ứng dụng trên Android chạy trong một môi trường tách biệt riêng. Dự án mã nguồn mở Android gán cho mỗi ứng dụng một ID người dùng duy nhất và ngăn không cho ứng dụng này đọc hoặc ghi dữ liệu của ứng dụng khác. Ví dụ, một trình chỉnh sửa ảnh không thể truy cập tệp của ứng dụng ngân hàng, và một trò chơi cũng không thể truy cập tin nhắn của bạn. Sự tách biệt này được xây dựng vào lõi hệ điều hành, nên nó vẫn hoạt động ngay cả khi nhà phát triển mắc lỗi hoặc cố tình chèn vi-rút.

Trình quét ứng dụng tích hợp của Android kiểm tra ứng dụng khi bạn cài đặt và tiếp tục quét định kỳ sau đó. Nó so sánh ứng dụng với các chữ ký phần mềm độc hại đã biết, và gắn cờ các mẫu quyền đáng ngờ. Nó cũng có thể phát hiện ứng dụng thay đổi hành vi sau khi vượt qua đánh giá ban đầu.

Quyền thời gian chạy có nghĩa là mỗi ứng dụng phải xin quyền truy cập dữ liệu nhạy cảm tại thời điểm thực sự cần, thay vì được cấp tự động khi cài đặt. Bạn quyết định có cho phép ứng dụng dùng micro, vị trí hoặc danh bạ hay không, và có thể thu hồi các quyền đó bất cứ lúc nào.

Các bản vá bảo mật hàng tháng giải quyết lỗ hổng trong mã lõi của Android. Nhà sản xuất và nhà mạng phân phối các bản cập nhật này để giữ cho hệ điều hành được bảo vệ trước các điểm yếu mới phát hiện.

Giới hạn của bảo mật tích hợp sẵn trên Android

Các biện pháp bảo vệ tích hợp của Android hoạt động trong một phạm vi cụ thể: ứng dụng được cài qua cửa hàng chính thức, trên một thiết bị đến tay bạn ở trạng thái sạch, và đối mặt với mối đe dọa thể hiện hành vi độc hại ngay từ đầu. Chỉ cần lệch khỏi những điều này, mức độ tin cậy của các biện pháp bảo vệ sẽ giảm.

Khoảng trống đầu tiên là trước khi cài đặt. Một số thiết bị bán qua kênh không xác thực có sẵn phần mềm độc hại cài ở cấp firmware. Không trình quét nào có thể bắt được mối đe dọa tồn tại trước khi thiết bị từng kết nối Internet.

Khoảng trống thứ hai là cài đặt bên ngoài (sideloading). Cài ứng dụng từ bên ngoài cửa hàng chính thức sẽ bỏ qua hoàn toàn quy trình sàng lọc tích hợp của Android. Hơn 95% họ phần mềm độc hại nhắm vào thông tin xác thực ngân hàng đi theo con đường này. Điều đó có nghĩa phần lớn phần mềm độc hại tài chính trên Android về cơ bản là tự người dùng cài. Khi đã vào máy, cách ly ứng dụng giới hạn những gì ứng dụng độc hại có thể làm, nhưng nó không thể tự gỡ ứng dụng đó.

Khoảng trống thứ ba là trình duyệt. Các liên kết lừa đảo (phishing) trong tin nhắn, email và nền tảng xã hội hoạt động hoàn toàn ngoài phạm vi sàng lọc dựa trên ứng dụng. Một trang đăng nhập giả trông y hệt trang thật, và không có kiểm tra ở cấp cửa hàng khi bạn chạm vào liên kết.

Điện thoại Android có cần chống vi-rút không?

Một ứng dụng chống vi-rút bao phủ các mối đe dọa mà lớp phòng vệ tích hợp của Android không thể: ứng dụng từ ngoài cửa hàng chính thức, liên kết độc hại trong trình duyệt và phần mềm độc hại ẩn hành vi cho đến sau khi cài đặt.

Vì sao bảo mật tích hợp sẵn của Android chưa đủ trong mọi trường hợp

Bảo mật tích hợp không thể chặn mọi thứ. Khoảng trống thể hiện rõ qua các con số.

Key stastitics.png alt=Thống kê mối đe dọa Android cho thấy 33 triệu cuộc tấn công và mức tăng 196% của Trojan ngân hàng vào năm 2024

Báo cáo phần mềm độc hại di động năm 2024 ghi nhận hơn 33 triệu cuộc tấn công nhắm vào người dùng điện thoại thông minh Android trên toàn cầu. Riêng các vụ tấn công Trojan ngân hàng đã tăng từ 420.000 trường hợp năm 2023 lên 1.242.000 năm 2024, tăng 196% chỉ trong một năm.

Trojan thường ngụy trang thành tiện ích, ứng dụng phổ biến đã bị chỉnh sửa, hoặc thậm chí là ứng dụng từng vượt qua đánh giá của cửa hàng chính thức trước khi bản cập nhật độc hại được tung ra.

Các họ phần mềm độc hại như Triada đi xa hơn. Triada là Trojan kiểu cửa hậu có thể tải xuống và thực thi các mô-đun bổ sung sau khi cài đặt, biến thiết bị nhiễm thành nền tảng cho bất kỳ thứ gì kẻ tấn công muốn chạy tiếp theo. Đầu năm 2025, các nhà nghiên cứu đã phát hiện Triada được cài sẵn trên các phiên bản điện thoại thông minh phổ biến giả mạo bán qua kênh không xác thực, với ước tính kẻ tấn công đã đánh cắp hơn 270.000 đô la tiền mã hóa trước khi chiến dịch bị phát hiện.

Phần mềm gián điệp đặt ra một vấn đề khác. Nó thường chỉ yêu cầu những quyền thực sự cần cho mục đích đã nêu, như quyền micro cho ứng dụng ghi âm, rồi dùng các quyền đó để thu thập dữ liệu mà người dùng không hề muốn chia sẻ.

Chống vi-rút bổ sung một lớp bảo vệ nữa như thế nào

Một ứng dụng bảo mật chuyên dụng như Kaspersky Premium phát hiện mối đe dọa tại điểm cài đặt, trước khi trang được tải và trong suốt thời gian chạy. Đây là ba thời điểm mà trình quét tích hợp của Android hoặc không nhìn thấy, hoặc phụ thuộc vào đánh giá của bạn.

Ứng dụng quét các app từ mọi nguồn cài đặt, bao gồm cả những lần tải xuống mà cơ chế tích hợp của Android có thể xử lý khác biệt. Khi ứng dụng chạy, nó giám sát hành vi theo các mẫu khớp với phần mềm độc hại đã biết — điều mà trình quét tích hợp không làm được sau khi cài đặt hoàn tất. Khi ứng dụng yêu cầu quyền, nó có thể gắn cờ các yêu cầu có vẻ đáng ngờ so với mục đích đã nêu của ứng dụng, thay vì để bạn tự quyết định.

Điện thoại Android bị nhiễm trong sử dụng hằng ngày như thế nào?

Điện thoại Android thường bị nhiễm thông qua các thao tác thông thường của người dùng. Bao gồm cài đặt ứng dụng từ nguồn không tin cậy, chạm vào liên kết trong tin nhắn, hoặc tải tệp từ trang web lạ.

Những hành động thường ngày nào khiến điện thoại của bạn gặp rủi ro?

Bốn con đường phổ biến nhất là ứng dụng cài ngoài cửa hàng chính thức, liên kết trong tin nhắn không mong muốn, quảng cáo kích hoạt tải xuống tự động và mạng Wi‑Fi không bảo mật phơi bày các kết nối không mã hóa cho bất kỳ ai trên cùng mạng.

Nhiều ca nhiễm Android bắt đầu từ việc tải xuống từ các trang web lạ hoặc liên kết được chia sẻ qua tin nhắn và quảng cáo. Mồi nhử thường là phiên bản miễn phí của ứng dụng trả phí: trông hợp pháp và cài đặt mà không cảnh báo.

Nhấp liên kết trong tin nhắn SMS hoặc trong các ứng dụng nhắn tin là con đường lớn thứ hai. Mã độc tống tiền (ransomware) và phần mềm độc hại ngân hàng thường phân phối theo cách này. Tin nhắn trông như đến từ đơn vị chuyển phát, ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước. Liên kết dẫn đến trang cài đặt APK độc hại hoặc thu thập trực tiếp thông tin đăng nhập.

Tương tác với quảng cáo độc hại ít rõ ràng hơn. Một số mạng quảng cáo hiển thị quảng cáo chuyển hướng đến trang kích hoạt tải APK tự động khi trang được tải, không cần thêm thao tác chạm nào.

Kết nối vào mạng Wi‑Fi không bảo mật tạo ra một dạng phơi lộ khác. Thiết bị trên mạng công cộng có thể bị bất kỳ ai trên cùng mạng quan sát, và tấn công kiểu người trung gian nhắm vào kết nối không mã hóa là kỹ thuật đã được ghi nhận để đánh cắp thông tin xác thực.

Vì sao ngay cả nguồn tin cậy vẫn có rủi ro

Cửa hàng ứng dụng chính thức an toàn hơn đáng kể so với các trang tải xuống không kiểm soát, nhưng không phải không có rủi ro.

Ngay cả ứng dụng tải từ nguồn tin cậy cũng có thể trở nên rủi ro nếu chúng yêu cầu quyền không cần thiết hoặc thay đổi hành vi sau khi cài đặt. Năm 2024, các nhà nghiên cứu phát hiện Trojan SparkCat bên trong cả hai cửa hàng ứng dụng di động lớn, nơi nó từng không bị phát hiện trong một thời gian trước khi bị gắn cờ và gỡ bỏ, rồi tái xuất vào đầu năm 2026. Nó nhắm vào dữ liệu ví tiền mã hóa.

Quyền ứng dụng là một con đường khác. Ứng dụng được cài hợp lệ qua cửa hàng chính thức vẫn có thể yêu cầu quyền cho phép truy cập dữ liệu nhạy cảm. Trước khi bạn chạm Cho phép, hãy kiểm tra ứng dụng đang xin những quyền gì. Một ứng dụng đèn pin xin quyền truy cập danh bạ, hoặc một ứng dụng máy tính xin dữ liệu vị trí, đều đáng để xem xét lại.

Dấu hiệu cho thấy điện thoại Android của bạn có thể đã bị nhiễm là gì?

Các dấu hiệu của điện thoại Android bị nhiễm gồm hao pin không rõ lý do, dữ liệu sử dụng tăng bất thường, cửa sổ bật lên liên tục, ứng dụng lạ xuất hiện trong danh sách và hiệu năng chậm hoặc quá nhiệt.

Bạn nên chú ý những hành vi bất thường nào?

Dấu hiệu dễ bỏ lỡ nhất là những dấu hiệu thụ động: dữ liệu tải lên nền, quyền bị sử dụng khi bạn không mở ứng dụng, hoặc hành vi trình duyệt thay đổi mà không rõ nguyên nhân. Hầu hết mọi người chú ý đến pin, nhưng đó thường không phải nơi khởi nguồn của lây nhiễm.

Nếu mức sử dụng dữ liệu tăng vọt mà thói quen của bạn không đổi, có thể một ứng dụng đang truyền thông tin nền. Trojan ngân hàng và phần mềm gián điệp thường xuyên gửi thông tin xác thực bị đánh cắp và dữ liệu cá nhân tới máy chủ từ xa.

Cửa sổ bật lên dai dẳng hoặc chuyển hướng trình duyệt xuất hiện ngay cả khi bạn không dùng trình duyệt thường cho thấy adware hoặc một ứng dụng bị xâm phạm có quyền hiển thị.

Ứng dụng lạ xuất hiện trong danh sách — những thứ bạn chắc chắn không cài — cho thấy sự xâm phạm nghiêm trọng hơn. Một số họ phần mềm độc hại tải xuống và cài đặt thành phần bổ sung sau lần cài đặt ban đầu. Cửa hậu Triada hoạt động đúng theo cách này.

Bạn nên làm gì nếu điện thoại bị nhiễm?

Chạy quét toàn bộ với một ứng dụng bảo mật uy tín, gỡ mọi ứng dụng bạn không cài, cập nhật Android và tất cả ứng dụng, sau đó đổi mật khẩu cho mọi tài khoản bạn đã truy cập trên thiết bị.

Quét toàn bộ bằng ứng dụng bảo mật sẽ nhận diện các ứng dụng độc hại đã biết và cung cấp cho bạn cách gỡ bỏ trực tiếp.

Gỡ mọi ứng dụng bạn không cài hoặc không còn nhận ra. Kiểm tra kỹ danh sách ứng dụng: một số phần mềm độc hại ngụy trang dưới tên trông như tiện ích hệ thống.

Chạy mọi bản cập nhật Android có sẵn và kiểm tra tất cả ứng dụng đều đã được cập nhật. Bản vá bảo mật cho hệ điều hành và từng ứng dụng sẽ đóng các lỗ hổng mà một số phần mềm độc hại lợi dụng để bám trụ sau khi bị phát hiện ban đầu.

Đổi mật khẩu cho các tài khoản bạn đã truy cập trên thiết bị. Nếu có phần mềm gián điệp, thông tin xác thực nhập trong thời gian nhiễm có thể đã bị thu thập.

Nếu các bước trên không giải quyết được vấn đề, đặt lại dữ liệu gốc (factory reset) sẽ xóa sạch phần mềm độc hại đã bám sâu đủ để sống sót sau khi gỡ ứng dụng. Hãy sao lưu danh bạ và ảnh trước, rồi chỉ khôi phục ứng dụng từ cửa hàng chính thức thay vì từ bản sao lưu.

Làm sao giữ an toàn cho điện thoại Android trong sử dụng hằng ngày?

Trong hầu hết trường hợp, giữ an toàn cho điện thoại Android dựa vào việc kết hợp thói quen an toàn với lớp bảo vệ bổ sung trước các mối đe dọa hiện đại.

Những thói quen đơn giản nào tạo khác biệt lớn nhất?

Bốn thói quen bao phủ phần lớn rủi ro:

• Giữ Android luôn cập nhật,
• Chỉ tải ứng dụng từ nguồn tin cậy,
• Kiểm tra quyền trước khi cấp, và
• Tránh chạm vào liên kết trong tin nhắn không mong muốn.

Bật Android cập nhật tự động nếu thiết bị của bạn hỗ trợ. Trì hoãn bản vá đồng nghĩa giữ các lỗ hổng đã biết mở vô thời hạn.

Chỉ tải ứng dụng từ cửa hàng chính thức, hoặc từ nguồn bạn đã tự xác minh. Khi cài từ cửa hàng chính thức, hãy đọc đánh giá. Đánh giá ứng dụng thường phát hiện hành vi độc hại trước khi hệ thống phát hiện chính thức kịp theo.

Kiểm tra quyền trước khi cấp. Khi ứng dụng yêu cầu quyền truy cập danh bạ, vị trí, micro hoặc máy ảnh, hãy tự hỏi liệu quyền đó có cần cho mục đích đã nêu của ứng dụng hay không. Ứng dụng dẫn đường cần vị trí. Ứng dụng hình nền thì không.

Tránh bấm liên kết trong tin nhắn không mong muốn, ngay cả từ số bạn nhận ra. Lừa đảo qua tin nhắn hiệu quả vì kẻ tấn công có thể giả mạo thông tin người gửi. Nếu tin nhắn giục bạn hành động ngay, đăng nhập, thanh toán hoặc cập nhật, hãy truy cập trực tiếp dịch vụ thay vì theo liên kết.

Dùng mật khẩu mạnh, duy nhất cho các tài khoản bạn truy cập trên điện thoại và bật xác thực hai yếu tố khi có. Nếu thông tin xác thực bị đánh cắp, xác thực hai yếu tố sẽ ngăn kẻ tấn công sử dụng nếu họ không có thiết bị của bạn.

Định kỳ rà soát các ứng dụng đã cài. Gỡ bỏ mọi thứ bạn không còn dùng. Ứng dụng “ngủ” với các quyền đã cấp từ nhiều tháng trước vẫn là một điểm phơi lộ tiềm ẩn dù bạn không mở lại.

Chống vi-rút phù hợp thế nào trong tổng thể bảo vệ của bạn?

Chống vi-rút giúp phát hiện các mối đe dọa có thể xuất hiện trong quá trình dùng điện thoại hằng ngày, bao gồm tải xuống không an toàn, liên kết độc hại và hoạt động ứng dụng đáng ngờ.

Một ứng dụng chống vi-rút cung cấp giám sát liên tục thay vì chỉ kiểm tra một lần. Nó quét ứng dụng khi cài đặt, kiểm tra URLs trước khi trang tải và theo dõi các tiến trình đang chạy để phát hiện hành vi khớp với các mẫu mối đe dọa đã biết.

Bài viết liên quan:

• Làm thế nào để tránh phần mềm độc hại trên Android hiệu quả?
• Sự khác biệt giữa bảo mật di động Android và iPhone là gì?
• Những phương pháp tốt nhất để loại bỏ vi-rút trên Android là gì?
• Bảo mật di động là gì và vì sao quan trọng với người dùng Android?

Sản phẩm đề xuất:

• Kaspersky Premium
• Tải bản dùng thử 30 ngày miễn phí gói cao cấp của chúng tôi
• Kaspersky Mobile Security

FAQ

Làm sao để dọn sạch vi-rút trên điện thoại Android miễn phí?

Bắt đầu bằng cách chạy quét toàn bộ với một ứng dụng chống vi-rút uy tín và xóa mọi mối đe dọa bị gắn cờ. Nếu bạn muốn bảo vệ sâu hơn, bạn có thể thử bản dùng thử miễn phí 30 ngày của Kaspersky Premium để kiểm tra điện thoại Android xem có phần mềm độc hại, ứng dụng không an toàn và liên kết đáng ngờ hay không.

Ứng dụng chống vi-rút có làm chậm điện thoại Android không?

Không. Ứng dụng chống vi-rút hiện đại cho Android chạy nền mà không ảnh hưởng đáng kể đến hiệu năng. Quét chủ động diễn ra khi bạn cài đặt ứng dụng mới hoặc truy cập URL mới, nên việc dùng bộ xử lý chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Giám sát nền liên tục sử dụng tài nguyên tối thiểu so với hầu hết ứng dụng phát trực tuyến hoặc mạng xã hội.

Tôi có cần chống vi-rút trên điện thoại Android cũ không?

Có. Điện thoại cũ không còn nhận bản vá bảo mật sẽ mang các lỗ hổng không được khắc phục vô thời hạn. Ứng dụng chống vi-rút phát hiện phần mềm độc hại đã biết và chặn các liên kết độc hại, giảm rủi ro thực tế trong các hoạt động hằng ngày như ngân hàng di động và duyệt web.

Tôi nên quét điện thoại Android để tìm mối đe dọa bao lâu một lần?

Hầu hết ứng dụng chống vi-rút quét liên tục, vì vậy không cần lịch cố định. Hãy chạy quét thủ công sau khi cài ứng dụng từ ngoài cửa hàng chính thức, nếu điện thoại bắt đầu có hành vi bất thường, hoặc sau khi kết nối vào mạng công cộng lạ.